KADIN VE MENOPOZ

Genel Bilgiler

Menopoz kelime anlamı olarak basitçe mensturasyonun kesin olarak bitmesidir. Yunanca, "ay" (men) ve "sonlanmak" (pause) kelimelerinden oluşmaktadır. Menopoz, kadın hayatında overlerin seks hormonu (östrojen, progesteron, testosteron) üretme fonksiyonlarının bitmesiyle oluşan doğal bir olaydır. Bu hormonlar bir kadının gebe olmasını, adet görmesini sağlar; ve dolaşım sistemi, ürogenital sistem ve kemik gibi bir çok vücut fonksiyonlarını etkiler. Bazı kadınların hiç menopoz yakınması olmazken, bazılarında özellikle 40-55 yaşları arasında menopoza ait şikayetler gözlenir. Adet düzenleri bozulduğunda bir çok kadın menopoza girdiğini söylese de, menopoz bir kadının birbirini izleyen 12 ay süreyle adet görmemesidir. Menopozun başlangıcı ve ne kadar sürdüğü kadından kadına değişir.

Gerçekler

• Her gün binlerce kadın menopoza girer.
• Menopozdaki kadınların %75'i ateş basmalarından yakınır. (Ani olarak vücut ısısında artma) Gece olan ateş basmaları uykusuzluğa yol açabilir. %30 kadında bu şikayetler ağır geçebilir.
• Sigara içilmesi erken menopozla ilişkilidir.
• Menopoz, fizik ve mental sağlığı pozitif olarak etkileyebilir. Buna örnek olarak migren baş ağrısı veya endometriosiz varlığında semptomların menopozla birlikte azalmasını gösterebiliriz. Bu dönemde miyomlarda genellikle küçülür.

İndüklenmiş Menopoz

Kadınların çoğunluğu doğal menopoza girerken, bazıları da doğal menopozdan önce her iki overin çıkarılması (Bilateral ooforektomi) gibi medikal girişimler sonucu indüklenmiş menopozu yaşarlar. Her iki over, radyasyon, kemoterapi veya bazı ilaçlarla da inaktif duruma gelir ve "indüklenmiş menopoz" oluşur. Over fonksiyonlarının birden bitmesi üzerine ateş basmaları ve vajinal kuruluk gibi diğer menopoz semptomları hemen başlar. İndüklenmiş menopozda olan veya doğal menopoza 40 yaşın altında giren kadınlar sonraki yaşamlarında osteoporoz gibi sağlık problemleri açısından daha yüksek risk taşımaktadırlar. Doğal menopozdan önce histerektomi (overler alınmadan) yapılan hastalar genellikle overler hormon üretmeye devam ettiği için hemen menopoza girmezler. Yalnız bazen uterus çıkarılırken overlerin kanlanması zarar görür ve bu durum menopozla sonlanabilir.

Semptomlar

• Ateş basmaları ve gece terlemeleri: Ateş basması - vücutta özellikle yüz ve boyunda ani sıcaklık yayılımı hissedilmesi - menopozun belirgin semptomudur. Genellikle yüzde kızarma ve terleme ile birlikte gözlenir. Bunları ise titreme takip edebilir. Ateş basmaları günlük yaşamı etkileyebileceği gibi eğer gece olursa (gece terlemeleri) uykuyu bozabilir. 50 yılı aşkın süredir ateş basmaları ve terlemelerin östrojen eksikliğinden kaynaklandığı bilinmektedir.
• Vajinal kuruluk: Vajen dokusu kaygan kalabilmek ve elastikiyetini devam ettirebilmek için östrojene ihtiyaç duyar. Östrojen seviyelerinin menopozda düşmesi ile beraber vajinal atrofi (incelme ve elastikiyetin kaybı) oluşur. Bu genellikle vajinal kuruluğa sebep olur, cinsel birleşme rahatsız edici ağrılı hale dönüşür. Bunlara ek olarak vajinal yanma, kaşıntı, akıntı ve bazen de kanama olabilir.
• Üriner problemler: Vajen ile birlikte üretra (idrarın geçtiği kanal) ve mesane düzgün çalışabilmek için östrojene ihtiyaç duyar. Menopozdaki östrojen eksikliği bu organlarda atrofiye sebep olur. Sonuç olarak sık idrara gitme, idrar yaparken yanma, gülerken veya öksürüken idrar kaçırma, idrar yolu enfeksiyonu gibi üriner problemler ortaya çıkar.
• Psikolojik etkiler: Bir çok kadın için menopoz, kültürel ve sosyopsikolojik etkileri de beraberinde getirir. Kişi kendini daha telaşlı hissedip duygularda dalgalanma olabilir. Diğer semptomlar ise tahammülsüzlük, konsantrasyon eksikliği, baş ağrıları, ağlama nöbetleri, cinsel isteksizlik, yorgunluk ve depresyondur.

Teşhis

Menopoz veya perimenopoz teşhisi genellikle konulur. Yalnız doktorun ekarte etmesi gereken bazı durumlar da mevcuttur. (Tiroid hastalıkları gibi) Birçok kadın için gerekli olmasa da hormon seviyelerinin tespitinde kullanılan kan testleri de mevcuttur.

Menopozda sağlığın ve canlılığın sürdürülmesi

• Rutin düzenli egzersiz yapılması
• Kafein, şeker ve tuz kısıtlanması
• Alkol tüketiminin azaltılması
• Bazı vitamin ve kalsium gibi minerallerin kullanılması
• Hormon replasman tedavisi
• Antidepresanlar
• Kombine östrojen / testosteron
• Düşük yağlı soya ürünleriyle beraber dengeli diyet

Her kadın bir bireydir ve kendi sağlığı hususunda karar vermelidir. Dünyada 50 yaş ve üzerindeki kadınların sayısı artmakta yaşam belirtileri uzamaktadır. Kadınların yaşamlarının çoğu bölümünü menopozda geçirmeye başlamıştır. Menopoz tedavisi, kadınların hastalıklara karşı korunmasını, uzun dönemde sağlıklı ve kaliteli yaşamasını sağlar.